• 26 Қыркүйек 2020

Түркістан тарихын зерттеп жүрген қазақ қыздары ішіндегі жалғыз археолог

Түркістан тарихын зерттеп жүрген қазақ қыздары ішіндегі жалғыз археолог Биыл Айсұлу Асқарқызы жетекшілік ететін археология тобы Тәкия қақпасы жанындағы Керуен сарайдың орнын анықтағанын хабарлаған болатынбыз. Үлкен Керуен сарайының қабырғаларындағы құжаттар мен бағалы заттар сақтайтын арнайы қуыстар ерекше назар аудартады.​ Керуен сарайының қабылдау бөлмесі, ауласы, қоймалары, керуеншілер тұратын бөлмелері, намазханасы, «мүричә» деп аталатын бір бөлмелі моншасы бар.
Бұған дейін де көптеген археологиялық табыстарға қол жеткізген Айсұлу Асқарқызының қазба жұмыстарына қатысты 30-дан астам ғылыми мақаласы жарияланған. Сондай-ақ, 2005 жылы жарық көрген «Оңтүстік Қазақстанның ерте ортағасырдағы зираттық ескерткіштері» монографиясы авторларының бірі.
Тарихшы Айсұлу Асқарқызы 1998 жылдан бастап республикада жүргізілген көптеген қазба жұмыстарына белсене қатысып, тарихи қалалардың орнын анықтауда өзіндік қолтаңбасын қалдырған бірден-бір маман. Ол Батыс Қазақстан облысындағы Жайық, Қырық оба ескертіштерінде, Түркістан облысындағы Жуантөбе, Қараспан, Түркістан, Сидақ, Шойтөбе, Күлтөбе, Сауран қалашықтарында және Бөріжар, Талтақай, Күйік Мардан қорымдарында жүргізілген қазба жұмыстарының мүшесі, 2004-2014 жылдары Оңтүстік Қазақстан археология экспедициясындағы Бөріжар отрядының жетекшісі қызметтерін атқарған.
Сондай-ақ, «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында Созақ ауданында орналасқан Таңбалы тас шатқалындағы кешенді археологиялық жұмыстарды жүргізу» тақырыбындағы жобаның авторы.
2015 жылдан бүгінгі күнге дейін Түркістан облысының Күлтөбе, Сауран, Шойтөбе қалашықтарының зерттеулеріне қатысуда. Биылғы жылы Такия қақпасы жанындағы Керуен сарайдың орнын анықтап, тарихи тың деректердің бетін ашты.
📚Айсұлу Асқарқызының ғылыми еңбектері мен кітаптары және мақалалары:
1. Ержигитова А.А. Краткие итоги полевых исследований Туркестанской археологической экспедиции в 1999 году. Известия МОН НАН РК. Серия общест.наук. 1(224), Алматы, 2000. с.209-215. (в соавторстве со Смагулов Е.А., Туякбаев М.К.,)
2. Ержигитова А. Краткие итоги полевых исследований ТАЭ Ж. Известия МОН РК, НАН РК, сер. общ-ых наук, №1,2000, с.209-215. (соавторы Смагулов Е.А.,Туякбаев М.)
3. Ержигитова А. Исследования средневекового города в окрестностях г.Уральска. Сб. Вопросы истории и археологии западного Казахстана. Уральск, 2002, с.135-167. (соавторы: Байпаков К.М., Смагулов Е.А.).
4. Ержигитова А. Раскопки Борижарского могильника. «Археологические исследования в Казахстане». Труды научно-практической конференции «Маргулановские чтения-14», Шымкент-Алматы, 2002, с.122-125.
5. Ержигитова А. Древние и средневековые украшения Туркестанского оазиса. Культурное наследие Южного Казахстана (сборник статей, посвященный 80-летию Южно-Казахстанского областного историко-краеведческого музея). Шымкент, 2002. с. 56-57.
6. Ержигитова А. Отчет о работах на раскопе IV Жаикского городища.- Сб.: Вопросы истории и археологии Западного Казахстана. Уральск, 2003, с.163-172. (соавторы: Байпаков К.М., Смагулов Е.А.)
7. Ержигитова А. Погребальные сооружения некрополя городища Сидак. Ж. Известия МОН РК, НАН РК, сер. общ-ых наук, №1, 2004, с.285-302. №1, 2004, с.84-93. ( в соавторстве с Смагулов Е.А.).
8. Ержигитова А.А. Работы Южно-Казахстанской комплексной археологической экспедиции // Новые исследования по археологии Казахстана: Труды научно-практической конференции «Маргулановские чтения-15». Алматы. 2004. с.169-192 (в соавторстве с Байпаковым К.М., Воякин Д.А.)
9. Ержигитова А. Работы Южно-Казахстанской комплексной археологической экспедиции. Новые исследования по археологии Казахстана. Труды научно-практической конференции «Маргулановские чтения — 15». Алматы, 2004, с.169-193. ( соавторы Байпаков К.М., Воякин Д.А., Савельева Т.В., Шарденова З.Ж., Ахатов Г.А., Шербаев Р.К.)
10. Байпаков К.М., Смагулов Е.А., Ержигитова А.А. Раннесредневековые некрополи Южного Казахстана. Алматы, Баур, 2005.
11. Ержигитова А.А. Архитектурные памятники Саурана. Журнал «Музеи Казахстана», №8,2006,с.24-26.
12. Ержигитова А. Исследования могильника Борижары. Отчет об археологических исследованиях по государственной программе «Культурное наследие-2004». Алматы, 2005. с.183-187.
13. Ержигитова А.А. Жума мечеть на регистане Саурана // Отчет об археологических исследованиях по государственной программе «Культурное наследие-2006». Алматы, 2007. (в соавторстве со Смагуловым Е.А. и Туякбаевым М.К.) (на каз.яз. с.63-66, на рус.яз.с.173-176)
14. Ержигитова А. Исследования Древнего Саурана Известия НАН РК, сер.общ.наук, 1, 2009, с.236-257. (соавтор — Смагулов Е.А.).
15. А.А.Ержигитова. Исследования древнего Саурана 2. Известия НАН РК. Серия общественных наук. 1(247). Алматы НАН РК.с.226-243. (соавтор — Смагулов Е.А.).
16. К происхождению одной Чачской династии. Известия НАН РК, сер.общ.наук, 1, 2009, с.168-174. (соавтор-Смагулов Е.А., Демиденко С.В.).
17. О происхождении одной династии древнего Чача (регион Средней Сырдарьи). Transoxiana 14, http://www.transoxiana.org Agosto 2009 Index 14 ISSN 1666-7050 (в соавторстве- Смагулов Е.А., Демиденко С.В.)
18. Ержигитова А. Находки из Сидака: прясла или пуговицы? // Интеграция археологических и этнографических исследований: сборник научных трудов. Часть 1 (Гл. Ред. Н.А.Томилов). Казань: Ин-т истории им.Ш.Марджани АН РТ, 2010, с. 115-119. (соавтор — Крупа Т.Н.)
19. Ержигитова А.А. Вклад Б.Нурмуханбетова в исследование погребальных памятников Южного Казахстана. // Вопросы археологии Казахстана. Сборник научных статей. Выпуск 3. – Алматы, 2011. 584 с., илл. С.106 -118.
20. Ержигитова А.А.Отчет об исследованиях на центральной площади Саурана. Отчет об археологических исследованиях по Государственой программе «Культурное наследие» 2010 года. Алматы, 2011. Гылым. С.132-135. (соавторы Смагулов Е.А., Лушпенко О.Н.)
21. Ержигитова А. Сауран-город гузских купцов//Древняя материальная культура Туркменистана и ее место в развитии мировой цивилизации. Материалы конференции. Ашхабад, 2011. (соавтор Смагулов Е.А.).
22. Ержигитова А.А. Могильник Борижары. // Маргулановские чтения -2011. Материалы международной археологической конференции. Астана, 20-22 апреля 2011 г. – Астана: ЕНУ им.Л.Н.Гумилева. 2011. — с.248-252.
23. Ержигитова А.А. К изучению погребальных сооружений Отрарского оазиса (погребальные платформы) // Вопросы археологии Казахстана. Сборник научных статей. Выпуск 3. – Алматы, 2011. 584 с., илл. С.142-164.
24. Ержигитова А.А. Открытие архитектурного комплекса цитадели древнего Ясы/Туркестана. // Материалы международной научной конференции: «Археология Казахстана в эпоху независимости: итоги и перспективы», посвященной 20-летию Независимости Республики Казахстан и 20-летию Института археологии им.А.Х.Маргулана КН МОН РК. – Алматы, 2011. т.3. С.61-71. (соавторы Смагулов Е.А., Торгоев А.А.).
ҚАЗАҚСТАН АРХЕОЛОГИЯСЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ. 3-ші шығарылым. Ғылыми
мақалалар жинағы. – ВОПРОСЫ АРХЕОЛОГИИ КАЗАХСТАНА. Выпуск 3. Сборник
научных статей. – Алматы, 2011.
25. Ержигитова А.А. Строительные материалы и архитектурные объекты цитадели древнего Туркестана // Актуальные проблемы археологии Евразии. Сборник материалов международной научно-практической конференции, посвященной 25-летию Независимости Республики Казахстан и 25-летию Института археологии им.А.Х.Маргулана (18-19 октября 2016 г). – Алматы: Институт археологии им.А.Х.Маргулана, 2016. – С.507 – 535. (Е.А.Смагулов, С.Закиров бірге).
26. Ержигитова А.А. Древняя цитадель города Туркестан//III Международный конгресс средневековой археологии евразийских степей «Между Востоком и Западом: движение культур, технологий и империй» / отв. ред. Н.Н. Крадин, А.Г. Ситдиков. – Владивосток: Дальнаука, 2017. с.. 247-252. (Е.А. Смагулов бірге).
27. Сауран қаласы // Түркістан облысының көне қалалары» ғылыми-танымдылық кітап. Алматы «Кітап» баспасы, 2018. 41-66 бб.
28. Сидақ қаласы // «Түркістан облысының көне қалалары» ғылыми-танымдылық кітап. Алматы «Кітап» баспасы, 2018. 67-84 бб.
29. Шойтөбе қаласы // Түркістан облысының көне қалалары» ғылыми-танымдылық кітап. Алматы «Кітап» баспасы, 2018. 105-120 бб.
30.Алтайдан Каспийге дейін. Қазақстанның табиғи, тарихи және мәдени ескерткіштері мен көрнекті орындары атласы. С.93.
Алдыңғы ақпарат

Жәдігерлер сөйлейді

Келесі ақпарат

АРУЛАР ТАҚҚАН АЙТАНА