Тарихи-мәдени ескерткіштерді қорғау және есепке алу бөлімі

Бөлім 1997 жылы құрылған. Бөлім құрамында 1 археолог, 2 инспектор, 6 қорықшы, 1 құрылысты қадағалау инженері, 1 ЖЫР (жылу-ылғалдылық режимі) инженері жұмыс атқарады. Бөлімнің негізгі міндеті Түркістан өңіріндегі тарихи-мәдени мұраларды есепке алу, насихаттау, жүйелі түрде қорғау-сақтау болып табылады. Қазақстан Республикасының заңнамаларын басшылыққа ала отырып, төмендегі бағытта жұмыс жүргізеді:

  • Археологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізеді, археологиялық-ғылыми экспедициялар ұйымдастырады.
  • Ескерткіштердің жер телімдеріне мемлекеттік акт алу, төлқұжат, есеп карточкаларын әзірлейді, анықталған тарихи-мәдени мұраларды ескерткіш мәртебесін алуға ұсынады.
  • Ескерткіштер мен қорғауға ұсынылған аймақтар бүлінген, бұзылған немесе қауіп төнген жағдайда тиісті шараларды (акт, хаттама, арнайы комиссия жұмысын үйлестіру, және т.б. негізде) жүзеге асырады.
  • Ескерткіштерінде жүргізілетін реставрациялық және реконструкциялық жұмыстарды қадағалайды, жобалық-сметалық жоспарға сәйкестігін бақылауды жүзеге асырады, өткізу-қабылдау жұмыстарына қатысады.
  • Мұражай қорын толықтыру мақсатында жәдігерлерді жинау,тарихи орындардың орналасқан жерлерін анықтау мақсатында экспедицияларға, іс-сапарларға шығады.
  • Ескерткіштерге қатысты ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу, мәдени-ағарту істерін ұйымдастыру, тақырып бойынша лекциялар оқу, баспасөзде жариялау, ғылыми айналымға енгізу.
  • Халықаралық деңгейде ұйымдастырылған ғылыми конференциялар мен семинарларға қатысу.

Қорық-мұражайдың құрамында бүгінгі таңда Түркістан қаласы және 12 ауылдық округ аумағында орналасқан 98 тарихи-мәдени ескерткіш есепке алынған. Оның ішінде Халықаралық маңызға ие 1 ескерткіш, Республикалық маңызға ие 16 ескерткіш, жергілікті маңызға ие 8 ескерткіш бар. 74 ескерткіш алдын-ала есепке алу тізіміне алынған. Аталған ескерткіштерді «Әзірет Сұлтан» қорық-мұражайының Түркістан археологиялық экспедициясы барлау кезінде анықтап, мәртебесін алуға ұсынылған. Ескерткіштердің жалпы жер көлемі 557.1935 га.

Қорық-мұражай құрамындағы тарихи-мәдени ескерткіштердің ресмилігі бойынша тізімі

 

Ескерткіштердің рәсімделуі

Жалпы саны

Халықаралық маңызы бар

1

Республикалық маңызы бар

16

Жергілікті маңызы бар

8

 

Тарихи-мәдени ескерткіштердің орналасуы

 

Ескерткіштердің  орналасқан жері

Жалпы саны

Түркістан қаласы

28

Иассы ауыл округі

6

Сауран ауыл округі

5

Жібек жолы ауыл округі

7

Қарашық ауыл округі

6

Қарнақ ауыл округі

3

Шаға ауыл округі

10

Ораңғай ауыл округі

6

Ескі Иқан ауыл округі

5

Жаңа Иқан ауыл округі

2

Жүйнек ауыл округі

1

Шорнақ ауыл округі

2

Үшқайық ауыл округі

4

Бабайқорған ауыл округі

13

 

 

Типологиялық ерекшеліктері бойынша тізімі

 

Ескерткіштердің түрлері

Жалпы саны

Ортағасыр, ХІХ-ХХғғ тән сәулет-құрылыс

28

Діни рухани

14

Археология

56