Тарихи-мәдени ескерткіштерді қорғау және Археология бөлімі

Бөлім 1997 жылы құрылған. Бөлім меңгерушісі т.ғ.к Марат Қымызұлы Тұяқбаев. Бөлім құрамында 2 археолог, 1 Бас инспектор, 3 инспектор, 7 қорықшы, 1 құрылысты қадағалау инженері, 1 ЖЫР (жылу-ылғалдылық режимі) инженері жұмыс атқарады. Бөлімнің негізгі міндеті Түркістан өңіріндегі тарихи-мәдени мұраларды есепке алу, насихаттау, жүйелі түрде қорғау-сақтау болып табылады. Қазақстан Республикасының заңнамаларын басшылыққа ала отырып, төмендегі бағытта жұмыс жүргізеді:

  • Археологиялық зерттеу жұмыстарын жүргізеді, археологиялық-ғылыми экспедициялар ұйымдастырады.
  • Ескерткіштердің жер телімдеріне мемлекеттік акт алу, ғылыми төлқұжат, есеп карточкаларын әзірлейді, анықталған тарихи-мәдени мұраларды ескерткіш мәртебесін алуға ұсынады.
  • Ескерткіштер мен қорғауға ұсынылған аймақтар бүлінген, бұзылған немесе қауіп төнген жағдайда тиісті шараларды (акт, хаттама, арнайы комиссия жұмысын үйлестіру, және т.б. негізде) жүзеге асырады.
  • Ескерткіштерінде жүргізілетін реставрациялық және реконструкциялық жұмыстарды қадағалайды, жобалық-сметалық жоспарға сәйкестігін бақылауды жүзеге асырады, өткізу-қабылдау жұмыстарына қатысады.
  • Тарихи ескерткіштерді қорғау және күтіп ұстау туралы ауылдық округ әкімдерімен жылына бір рет қорғау міндеттемесін дайындайды.
  • Мұражай қорын толықтыру мақсатында жәдігерлерді жинау,тарихи орындардың орналасқан жерлерін анықтау мақсатында экспедицияларға, іс-сапарларға шығады.
  • Ескерткіштерге қатысты ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу, мәдени-ағарту істерін ұйымдастыру, тақырып бойынша лекциялар оқу, баспасөзде жариялау, ғылыми айналымға енгізу.
  • Халықаралық деңгейде ұйымдастырылған ғылыми конференциялар мен семинарларға қатысу.

Қорық-мұражайдың құрамында бүгінгі таңда Түркістан қаласы және 12 ауылдық округ аумағында орналасқан 207 тарихи-мәдени ескерткіш есепке алынған. Оның ішінде Халықаралық маңызға ие 1 ескерткіш, Республикалық маңызға ие 16 ескерткіш, жергілікті маңызға ие 14 ескерткіш бар. 176 ескерткіш алдын-ала есепке алу тізіміне алынған. Аталған ескерткіштерді «Әзірет Сұлтан» қорық-мұражайының Түркістан археологиялық экспедициясы барлау кезінде анықтап, мәртебесін алуға ұсынылған. Ескерткіштердің жалпы жер көлемі 567.8885 га.

Ескерткіштер классификация бойынша 4 топқа бөлінеді

Ескерткіш түрі

Қорық-мұражай меншігінде

Қорық-мұражай тізімінде

Жалпы саны

  1.  

Архитектуралық ескерткіштер

26

36

62

  1.  

Тарихи (діни рухани)

14

2

16

  1.  

Археологиялық

62

66

128

  1.  

Монумент

 

1

1

Археологиялық ескерткіштер классификация бойынша 5 топқа бөлінеді

Ескерткіш түрі

Жалпы саны

1.

Қалашықтар

45

2.

Қорым-обалар

37

3.

Қоныстар

35

4.

Кәріздер

10

5.

Этнографиялық

1